İstanbul’un muhteşem antik yapılarından biri, Ayasofya’nın güneybatısında yer alan Yerebatan Sarnıcı’dır. Bizans İmparatoru I. Justinianus (527–565) döneminde inşa edilen bu büyük yeraltı su deposu, mermer sütunları nedeniyle halk arasında “Yerebatan Sarayı” olarak da anılır. Sarnıcın yerinde eskiden bir bazilika bulunduğu için Basilica Cistern adıyla da bilinir.
Sarnıç 140 m uzunluğunda, 70 m genişliğinde dikdörtgen bir alanı kaplar. 52 basamaklı merdivenle inilir; her biri 9 m yüksekliğinde 336 sütun barındırır. Sütunlar 4,80 m aralıklarla 12 sıra ve her sırada 28 sütun olacak şekilde dizilmiştir. Çoğu antik yapılardan derlenmiş çeşitli mermerlerden yontulmuş tek parça (bir kısmı iki parça) sütunlardır; başlıkların 98’i Korinth, bir kısmı Dor üslubundadır. Duvarlar 4,80 m yüksekliğinde tuğladır; taban tuğla döşeli ve su geçirmez harçla sıvanmıştır. Toplam 9.800 m² alanda yaklaşık 100.000 ton su depolama kapasitesi vardır.
